Αστρονομικά νέα

Το LOFAR ανακαλύπτει το μεγαλύτερο άτομο άνθρακα έξω από το γαλαξία μας

Posted by on 1, Nov, 2014 in News | Comments Off on Το LOFAR ανακαλύπτει το μεγαλύτερο άτομο άνθρακα έξω από το γαλαξία μας

Το LOFAR ανακαλύπτει το μεγαλύτερο άτομο άνθρακα έξω από το γαλαξία μαςΜια διεθνής ομάδα αστρονόμων υπό την καθοδήγηση της Leah Morabito του αστεροσκοπείου Leiden στην Ολλανδία, ανακάλυψε για 1η φορά τα μεγαλύτερα άτομα άνθρακα έξω από τον γαλαξία μας με το ραδιοτηλεσκόπιο LOFAR. Στο μέλλον οι αστρονόμοι θα είναι σε θέση να μετρήσουν πόσο κρύο και πυκνό είναι το αέριο γύρω από αυτά τα άτομα το οποίο επηρεάζει τη δημιουργία των αστέρων και την εξέλιξη ενός γαλαξία.

Τα άτομα άνθρακα είναι περίπου μισό εκατομμύριο φορές μικρότερα από το πάχος μιας ανθρώπινης τρίχας αλλά μπορούν να γίνουν δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερα μέσα σε κρύο και αραιό αέριο. Το εξωτερικό ηλεκτρόνιο σε αυτή την περίπτωση βρίσκεται σε τροχιά από τον πυρήνα σε πολύ μεγαλύτερη απόσταση απ’ ό,τι συνήθως,” λέει η Morabito. Το εξωτερικό αυτό ηλεκτρόνιο μπορεί να “απαχθεί” από ένα άλλο άτομο που του λείπει ένα ηλεκτρόνιο. Μια φασματική γραμμή θα είναι τότε ορατή στο ορατό φάσμα. Όλες οι φασματικές γραμμές αποτελούν το χημικό “αποτύπωμα” ενός ατόμου όπως ο άνθρακας.

Οι αστρονόμοι πρόβλεψαν το 1970 ότι η φασματική γραμμή του άνθρακα θα ήταν ανιχνεύσιμη έξω από τον γαλαξία μας. Η 1η παρατήρηση πήρε 40 ολόκληρα χρόνια για να ολοκληρωθεί. Η γραμμή αυτή είναι δύσκολο να ανιχνευτεί επειδή είναι πολύ αμυδρή όταν το αέριο που περιβάλλει τα άτομα είναι πολύ ζεστό ή πυκνό. Το κρύο και αραιό αέριο είναι παρόν σε γαλαξίες στους οποίους δημιουργούνται αστέρια με μεγαλύτερο ρυθμό. Γι’ αυτό το λόγο, η φασματική γραμμή του άνθρακα είναι ευκολότερο ν’ ανιχνευτεί σε γαλαξίες τέτοιου τύπου.

Τα περισσότερα ραδιοτηλεσκόπια παρατηρούν σε συχνότητες στις οποίες η φασματική γραμμή του άνθρακα δε μπορεί να ανιχνευτεί. Άλλα τηλεσκόπια δεν είναι αρκετά ευαίσθητα για ν’ ανιχνεύσουν τις γραμμές σε χαμηλές συχνότητες. Το ραδιοτηλεσκόπιο LOFAR όμως που εκτείνεται στην βορειοανατολική Ολλανδία είναι τέλειο για τέτοιου είδους παρατηρήσεις λόγω του φάσματος συχνοτήτων και της ευαισθησίας του. “Το LOFAR είναι ένα μοναδικό τηλεσκόπιο. Αυτό το τηλεσκόπιο μας ανοίγει νέους ορίζοντες στο σύμπαν,” λέει ο Raymond Oonk από το αστεροσκοπείο Leiden και Astron.

Τα άτομα άνθρακα βρίσκονται στην καρδιά του γαλαξία Μ82, όπου τα αστέρια γεννιούνται με 10 φορές γρηγορότερο ρυθμό  απ’ ό,τι στο δικό μας γαλαξία.  Το κρύο και αραιό αέριο σ’ αυτήν την περιοχή επηρεάζει πολύ τη δημιουργία αστεριών και την εξέλιξη του M82. “Από τότε που ανακαλύφθηκε η φασματική γραμμή του υδρογόνου 21-cm από Ολλανδούς, Αμερικανούς και Αυστραλούς αστρονόμους, ψάχνουμε έναν τρόπο για να καθορίσουμε επιπρόσθετες ιδιότητες του κρύου αερίου όπως η θερμοκρασία του καθώς και η πυκνότητά του. Είναι φανταστικό το ότι τώρα έχουμε ανακαλύψει έναν τρόπο εξαιτίας αυτής της φασματικής γραμμής. Τώρα μπορούμε να μαζέψουμε περισσότερες και καλύτερες παρατηρήσεις και να τις συγκρίνουμε με τις προβλέψεις των θεωρητικών μοντέλων,” λέει ο Huub Röttgering από το αστεροσκοπείο Leiden.

ΠΗΓΗ: astronomy.com

Μυστήριο υπερκαινοφανούς 20ετίας λύθηκε επιτέλους

Posted by on 26, Sep, 2014 in News | Comments Off on Μυστήριο υπερκαινοφανούς 20ετίας λύθηκε επιτέλους

Καλλιτεχνική απεικόνιση του υπερκαινοφανούς SN 1993JΈνα μυστήριο έκρηξης αστέρα που προβλημάτιζε τους αστρονόμους για περισσότερο από 20 χρόνια, τελικά λύθηκε.

Οι ερευνητές χρησιμοποιώντας δεδομένα από το τηλεσκόπιο Hubble της NASA, διαπίστωσαν ότι ο υπερκαινοφανής SN 1993J που πρωτοπαρατηρήθηκε το 1993 έγινε τελικά επειδή ένα αστέρι “έκλεψε” υδρογόνο από ένα άλλο.

“Είναι σαν σκηνή εγκλήματος και τελικά αναγνωρίσαμε τον κλέφτη”, λέει ο Alex Filippenko, καθηγητής αστρονομίας στο πανεπιστήμιο του Berkeley. Ο συνοδός αστέρας έκλεψε κάμποσο υδρογόνο πρωτού το πρωταρχικό αστέρι να εκραγεί.

Οι αστρονόμοι άρχισαν να ψάχνουν για το συνοδό αστέρα αμέσως μετά την ανακάλυψη του SN 1993J, που έγινε στο γαλαξία Messier 81, περίπου 11 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη. Δεν μπόρεσαν να βρουν τον συνοδό, ωστόσο επειδή η περιοχή του υπερκαινοφανούς ήταν τόσο πυκνή, δεν ήταν σίγουροι πως ερευνούσαν το σωστό αστέρι.

“Ένα διπλό αστρικό σύστημα είναι πιθανό να χρειαστεί να χάσει το περισσότερο υδρογόνου του πρωταρχικού αστέρα πριν από την έκρηξη”, λέει ο Ori Fox, επίσης του πανεπιστημίου Berkeley. “Το πρόβλημα είναι πως, μέχρι σήμερα παρατηρήσεις διπλών συστημάτων τέτοιου είδους ήταν πολύ δύσκολο να γίνουν λόγω του ότι είναι πολύ αμυδρά σε σχέση με τον ίδιο τον υπερκαινοφανή”.

Παρόλο που υπερκαινοφανείς εκρήξεις συμβαίνουν περίπου κάθε δευτερόλεπτο σε όλο το σύμπαν, το να δούμε έναν είναι μία πρόκληση για τους αστρονόμους. Κάποιοι από αυτούς φαίνονται πολύ αμυδροί επειδή είναι πολύ μακριά από τον πλανήτη μας, ή μπορεί να παρεμποδιστούν από τη διαστρική σκόνη. Αυτό κάνει το να μπορείς να προβλέψεις μία έκρηξη αστέρα ακόμη πιο δύσκολο για τους επιστήμονες.

ΠΗΓΗ: space.com

Ανακαλύφθηκε γαλαξίας σε πρώιμο στάδιο δημιουργίας

Posted by on 1, Sep, 2014 in News | Comments Off on Ανακαλύφθηκε γαλαξίας σε πρώιμο στάδιο δημιουργίας

Οι αστρονόμοι πήραν για πρώτη φορά μια γεύση από τα πρώτα στάδια της μαζικής δημιουργίας γαλαξία. Το “εργοτάξιο” της δημιουργίας, που ονομάστηκε “Sparky” είναι ένα πυκνός γαλαξιακός πυρήνας ο οποίος κατακλύζεται από το φως εκατομμυρίων νεογέννητων άστρων που σχηματίζονται με ξέφρενο ρυθμό.

Η ανακάλυψη έγινε μέσω συνδυασμένων παρατηρήσεων από τα τηλεσκόπια Hubble και Spitzer, το παρατηρητήριο W.M. Keck στην Mauna Kea, Χαβάη και το Ευρωπαϊκό παρατηρητήριο Herschel.

Επειδή ο συγκεκριμένος γαλαξιακός πυρήνας είναι τόσο μακριά, το φως του γαλαξία που δημιουργείται που παρατηρούμε από τη Γη στην πραγματικότητα δημιουργήθηκε 11 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, δηλαδή μόνο 3 δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη μεγάλη έκρηξη.

Είναι ένα πολύ ακραίο περιβάλλον, λέει η Erica Nelson από το πανεπιστήμιο Yale που βρίσκεται στο New Haven, Connecticut. Μοιάζει σαν ένα μεσαιωνικό καζάνι σφυρηλάτησης αστέρων. Αν ζούσαμε εκεί, ο νυχτερινός ουρανός θα ήταν πολύ φωτεινός από νεαρά άστρα και θα υπήρχε πολλή σκόνη, αέρια και απομεινάρια από αστέρια που εκρήγνυνται. Αν μπορούσαμε αυτό πραγματικά να το δούμε, θα ήταν συναρπαστικό.

“Νομίζω ότι η ανακάλυψή μας λύνει το ζήτημα του κατά πόσο αυτός ο τρόπος οικοδόμησης γαλαξιών πραγματικά συμβαίνει ή όχι”, δήλωσε ο Pieter van Dokkum του Πανεπιστημίου Yale. “Το ερώτημα τώρα είναι: Πόσο συχνά συμβαίνει αυτό; Υποψιαζόμαστε ότι υπάρχουν κι άλλοι γαλαξίες σαν κι αυτόν που είναι ακόμη πιο αμυδροί κοντά στα υπέρυθρα μήκη κύματος.”

ΠΗΓΗ: astronomy.com

Download mp3